Balaban hakkında

vidi_az_2

Balaban – Azerbaycan geleneksel musikisinde, çok kullanılan, kamışla (dil) çalınan, iki ana bölümden oluşan bir nefesli müzik aletidir. Geçmişi ise m.ö. 2-3 bin yılına dayanıyor. Yarandığı günden itibaren Kafkas, Orta Asya ve yakın şark ülkelerinde kullanımı çok yayılmıştır. Bu konuda Profesör Rafik İmrani, Mecnun Kerimov (Azerbaycan musiki aletleri), Abbasgulu Necefzade (Çalgı aletlerimiz, Azerbaycan çağlı aletlerinin izahlı luğeti), Songül Karahasanoğlu Ata (Mey ve metodu) ve başkaları bilgiler sunmuşlar. Balaban, BALA – (küçük), BAN – (SES) anlamına gelen iki Türk kelimesidir.
Sonuç olarak Balabanın küçük, hazin ses anlamına geldiğini görüyoruz. Halen Azerbaycan’da “Ban” kelimesi kullanılmaktadır. Mesela; Türkiye’de ‘horoz öttü’ kelimesi Azerbaycan’da ‘horoz banladı’ kelimesiyle eş değerdedir. Bu konuda ‘Kitabi Dede Korkut’ ( VII asır ) destanında, Türkiye de en eski kaynağın Maragalı Abdülkadir’in (1360–1435) ve (1611–1682) yıllarında yaşamış Evliya Çelebi’de (Asıl adı Derviş Mehmed Zillî) yazılarında bu tür kelimelere ulaşmak mümkündür. Günümüze kadar birçok kitaplar yazılmıştır.
Bunlardan ilki daha savaş yıllarında Azerbaycan’ın unutulmaz dahi bestecisi Üzeyir Hacıbeyov notlarına dayanarak S.Abdulselimova’nın yazdığı “ Balaban mektebi” ( Balaban okulu)dur. Balaban, 1931 yılında Azerbaycan’da Halk Çalgı Aletleri Orkestrası oluşturulduğu günden bu güne kadar Azerbaycan orkestrasında kullanılmaktadır.
Bu örneklerden sayfalarca yazabiliriz. Ayrıca bu kitapların bir kısmı da Rus dilinde yazılmıştır.
Balaban müzik aleti yarandığı günden itibaren birçok ülkelere yayılmıştır ki, bu da bazı ülkelerde isminde ve görünüşünde değişiklere neden olmuştur. Yaptığım araştırmalara dayanarak ülke ve şehirlere göre halen kullanılan isimleri, sizlerle paylaşmak istedim.

• Azerbaycan – Balaban
• Dağıstan – Balaban
• Çin – Guanzi
• Ermenistan – Duduk
• Gürcistan – Duduki
• Türkiye – Mey
• Kore – Hyanpiri
• İran – Balaban
• Özbekistan – Balaban ( Bulamon)
• Karakalpak –Balaman
• Kırgızistan – Kamış Sırnay
• Japonya – Hichiriki

balaban1

az1

Bir Cevap Yazın